This is default featured slide 1 title

Go to Blogger edit html and find these sentences.Now replace these sentences with your own descriptions.This theme is Bloggerized by Lasantha Bandara - Premiumbloggertemplates.com.

This is default featured slide 2 title

Go to Blogger edit html and find these sentences.Now replace these sentences with your own descriptions.This theme is Bloggerized by Lasantha Bandara - Premiumbloggertemplates.com.

This is default featured slide 3 title

Go to Blogger edit html and find these sentences.Now replace these sentences with your own descriptions.This theme is Bloggerized by Lasantha Bandara - Premiumbloggertemplates.com.

This is default featured slide 4 title

Go to Blogger edit html and find these sentences.Now replace these sentences with your own descriptions.This theme is Bloggerized by Lasantha Bandara - Premiumbloggertemplates.com.

This is default featured slide 5 title

Go to Blogger edit html and find these sentences.Now replace these sentences with your own descriptions.This theme is Bloggerized by Lasantha Bandara - Premiumbloggertemplates.com.

November 20, 2025

เคฏเคฅाเคฐ्เคฅ เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ เคธेเค•्เคŸเคฐ 88, เคซเคฐीเคฆाเคฌाเคฆ เคจे เคœเคŸिเคฒ เคนृเคฆเคฏ เคฐोเค—ों เคธे เคชीเคก़िเคค เคฌुเคœुเคฐ्เค— เคฎเคฐीเคœों เค•ा เคธเคซเคฒเคคाเคชूเคฐ्เคตเค• เค‡เคฒाเคœ เค•เคฐ เคฆिเคฒाเคฏा เคจเคˆ เคœ़िंเคฆเค—ी

By 

เคฏเคฅाเคฐ्เคฅ เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ เคธेเค•्เคŸเคฐ 88, เคซเคฐीเคฆाเคฌाเคฆ เคจे เคœเคŸिเคฒ เคนृเคฆเคฏ เคฐोเค—ों เคธे เคชीเคก़िเคค เคฌुเคœुเคฐ्เค— เคฎเคฐीเคœों เค•ा เคธเคซเคฒเคคाเคชूเคฐ्เคตเค• เค‡เคฒाเคœ เค•เคฐ เคฆिเคฒाเคฏा เคจเคˆ เคœ़िंเคฆเค—ी

เคซเคฐीเคฆाเคฌाเคฆ : เคฏเคฅाเคฐ्เคฅ เคธुเคชเคฐ เคธ्เคชेเคถिเคฏเคฒिเคŸी เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ, เคธेเค•्เคŸเคฐ 88, เคซเคฐीเคฆाเคฌाเคฆ เค•े เคกॉเค•्เคŸเคฐों เคจे เคเค• เคฌाเคฐ เคซिเคฐ เค‰เคจ्เคจเคค เค•ाเคฐ्เคกिเคฏเค• เค•ेเคฏเคฐ เคฎें เค…เคชเคจी เคตिเคถेเคทเคœ्เคžเคคा เคธाเคฌिเคค เค•ी เคนै। เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ เค•ी เคŸीเคฎ เคจे เคฆो เคฌुเคœुเคฐ्เค— เคฎเคฐीเคœों เค•ा เคœीเคตเคจ-เคฐเค•्เคทเค• เค‰เคชเคšाเคฐ เคŸ्เคฐांเคธเค•ैเคฅेเคŸเคฐ เคเค“เคฐ्เคŸिเค• เคตाเคฒ्เคต เค‡เคฎ्เคช्เคฒांเคŸेเคถเคจ (TAVI) เคคเค•เคจीเค• เคธे เค•िเคฏा, เคœिเคธเคธे เค‰เคจเค•ी เคœ़िंเคฆเค—ी เคฎें เคจเคˆ เค‰เคฎ्เคฎीเคฆें เคฒौเคŸ เค†เคˆं। 


เคชเคนเคฒे เคฎाเคฎเคฒे เคฎें 90 เคตเคฐ्เคทीเคฏ เคฎเคนिเคฒा เค—ंเคญीเคฐ เคเค“เคฐ्เคŸिเค• เคธ्เคŸेเคจोเคธिเคธ เค”เคฐ เค•เคˆ เค…เคจ्เคฏ เคฌीเคฎाเคฐिเคฏों เคธे เคœूเค เคฐเคนी เคฅीं। เคฒเค—ाเคคाเคฐ เคธांเคธ เคซूเคฒเคจा, เคธीเคจे เคฎें เคฆเคฐ्เคฆ เค”เคฐ เคนเคก्เคกी เคŸूเคŸเคจे เคœैเคธी เค—ंเคญीเคฐ เคชเคฐिเคธ्เคฅिเคคिเคฏों เคฎें เค‰เคจ्เคนें เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ เคฒाเคฏा เค—เคฏा। เค‰เคจเค•ी เค‰เคฎ्เคฐ เค”เคฐ เค•เคฎเคœोเคฐ เคธ्เคตाเคธ्เคฅ्เคฏ เค•ो เคฆेเค–เคคे เคนुเค เค“เคชเคจ-เคนाเคฐ्เคŸ เคธเคฐ्เคœเคฐी เคธंเคญเคต เคจเคนीं เคฅी। เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ เค•ी เคฎเคฒ्เคŸीเคกिเคธिเคช्เคฒिเคจเคฐी เคนाเคฐ्เคŸ เคŸीเคฎ เคจे TAVI เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เค•ो เคšुเคจा เค”เคฐ เคœเคŸिเคฒ เคเค“เคฐ्เคŸिเค• เคเคจ्เคฏूเคฒเคธ เค•े เคฒिเค เคธेเคฒ्เคซ-เคเค•्เคธเคชैंเคกेเคฌเคฒ เคตाเคฒ्เคต เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค•िเคฏा। เค•ुเค› เคนी เคฆिเคจों เคฎें เค‰เคจเค•ी เคธांเคธ เคฒेเคจे เค•ी เคคเค•เคฒीเคซ เคฆूเคฐ เคนो เค—เคˆ เค”เคฐ เคฆो เคฎเคนीเคจे เค•े เคญीเคคเคฐ เคตे เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคœीเคตเคจ เคœीเคจे เคฒเค—ीं। 


เคฆूเคธเคฐे เคฎाเคฎเคฒे เคฎें 79 เคตเคฐ्เคทीเคฏ เคชुเคฐुเคท เคฎเคฐीเคœ, เคœिเคจเค•ी 10 เคธाเคฒ เคชเคนเคฒे เค“เคชเคจ-เคนाเคฐ्เคŸ เคตाเคฒ्เคต เคฐिเคช्เคฒेเคธเคฎेंเคŸ เคธเคฐ्เคœเคฐी เคนुเคˆ เคฅी, เค—ंเคญीเคฐ เคนाเคฐ्เคŸ เคซेเคฒिเคฏเคฐ เค•े เคฒเค•्เคทเคฃों เค•े เคธाเคฅ เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ เค†เค। เคœांเคš เคฎें เค‰เคจเค•ा เคฌाเคฏोเคช्เคฐोเคธ्เคฅेเคŸिเค• เคตाเคฒ्เคต เคซेเคฒ เคชाเคฏा เค—เคฏा। เคฆोเคฌाเคฐा เค“เคชเคจ-เคนाเคฐ्เคŸ เคธเคฐ्เคœเคฐी เคœोเค–िเคฎ เคญเคฐी เคฅी, เค‡เคธเคฒिเค เคกॉเค•्เคŸเคฐों เคจे เคตाเคฒ्เคต-เค‡เคจ-เคตाเคฒ्เคต TAVI เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เค•ो เคšुเคจा। เค‡เคธเคฎें เคชुเคฐाเคจा เคตाเคฒ्เคต เคซ्เคฐैเค•्เคšเคฐ เค•เคฐ เคจเคฏा เคฌैเคฒूเคจ-เคเค•्เคธเคชैंเคกेเคฌเคฒ เคฎाเคฏเคตाเคฒ (Meril) เคตाเคฒ्เคต เคฒเค—ाเคฏा เค—เคฏा। เคฎเคฐीเคœ เคฌिเคจा เค•िเคธी เคœเคŸिเคฒเคคा เค•े เคธ्เคตเคธ्เคฅ เคนोเค•เคฐ เคกिเคธ्เคšाเคฐ्เคœ เคนुเค เค”เคฐ เค•ुเค› เคนी เคธเคช्เคคाเคน เคฎें เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคฆिเคจเคšเคฐ्เคฏा เคฎें เคฒौเคŸ เค†เค। 


เคฏเคฅाเคฐ्เคฅ เคธुเคชเคฐ เคธ्เคชेเคถिเคฏเคฒिเคŸी เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ, เคธेเค•्เคŸเคฐ 88, เคซเคฐीเคฆाเคฌाเคฆ เค•े เคธीเคจिเคฏเคฐ เค•ंเคธเคฒ्เคŸेंเคŸ ​เคंเคก เคเคš.เค“.เคกी – เค‡ंเคŸเคฐเคตेंเคถเคจเคฒ เค•ाเคฐ्เคกिเคฏोเคฒॉเคœी เคเคตं เค‡เคฒेเค•्เคŸ्เคฐोเคซिเคœ़िเคฏोเคฒॉเคœी, เคกॉ. เคฌिเคจเคฏ เค•ुเคฎाเคฐ เคจे เค•เคนा, “เคฏे เคฆोเคจों เค•ेเคธ เค‡เคธ เคฌाเคค เค•ा เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ เคนैं เค•ि TAVI เค”เคฐ เคตाเคฒ्เคต-เค‡เคจ-เคตाเคฒ्เคต เคœैเคธी เค†เคงुเคจिเค• เคคเค•เคจीเค•ें เคฌुเคœुเคฐ्เค— เค”เคฐ เค‰เคš्เคš เคœोเค–िเคฎ เคตाเคฒे เคฎเคฐीเคœों เค•े เคฒिเค เคœीเคตเคจเคฆाเคฏी เคธाเคฌिเคค เคนो เคธเค•เคคी เคนैं। เค†เคงुเคจिเค• เคคเค•เคจीเค• เค”เคฐ เคŸीเคฎ เค†เคงाเคฐिเคค เคฆृเคท्เคŸिเค•ोเคฃ เคธे เคนเคฎ เค‰เคจ เคฎเคฐीเคœों เค•ो เคธुเคฐเค•्เคทिเคค เค”เคฐ เคช्เคฐเคญाเคตी เคตिเค•เคฒ्เคช เคฆे เคชा เคฐเคนे เคนैं, เคœिเคจ्เคนें เคชाเคฐंเคชเคฐिเค• เคธเคฐ्เคœเคฐी เคธे เคฒाเคญ เคฎिเคฒเคจा เคธंเคญเคต เคจเคนीं เคนोเคคा।” 


เค‡เคจ เค‰เคชเคฒเคฌ्เคงिเคฏों เคธे เคเค• เคฌाเคฐ เคซिเคฐ เคธिเคฆ्เคง เคนोเคคा เคนै เค•ि เคฏเคฅाเคฐ्เคฅ เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ, เคซเคฐीเคฆाเคฌाเคฆ เคœเคŸिเคฒ เคนृเคฆเคฏ เคฐोเค—ों เค•े เค‰เคจ्เคจเคค เค‰เคชเคšाเคฐ เคฎें เค‰เคค्เค•ृเคท्เคŸเคคा เค•ा เค•ेंเคฆ्เคฐ เคนै เค”เคฐ เคธเคญी เค†เคฏु เคตเคฐ्เค— เค•े เคฎเคฐीเคœों เค•ो เคตिเคถ्เคตเคธ्เคคเคฐीเคฏ เคนृเคฆเคฏ เคธेเคตाเคँ เคช्เคฐเคฆाเคจ เค•เคฐเคจे เค•े เคฒिเค เคช्เคฐเคคिเคฌเคฆ्เคง เคนै

Read More

Modern Treatments and Early Screening Offer New Hope Against Myopia

By 

Modern Treatments and Early Screening Offer New Hope Against Myopia

Dr Mahipal Singh Sachdev, Chairman & Managing Director, Centre For Sight Group of Eye Hospitals

On the occasion of National Myopia Week, Centre for Sight Group of Eye Hospitals, highlighted the rising burden of Myopia, which has become one of the fastest-growing global eye-health challenges, affecting an increasing number of children and young adults. Over the past few decades, its prevalence has risen sharply—driven by lifestyle factors such as prolonged screen exposure, reduced outdoor time, intense near-work demands and academic pressures, myopia is being detected at younger ages and progressing more rapidly than ever before. 


Eye-care experts around the world are sounding the alarm about the rapid rise in myopia and emphasize that the real threat lies not in mild myopia, which can be corrected easily with glasses, but in high myopia, which significantly increases the risk of sight threatening complications like retinal detachment, myopic macular degeneration, early cataract formation, glaucoma, & Irreversible vision loss later in life. 


Globally, myopia has become a public health challenge, with projections indicating that by 2050 nearly 50% of the world’s population will be myopic. What makes this trend especially concerning is the early onset of myopia in children, which significantly increases the risk of high myopia later in life, which is associated with sight threatening complications. 


India is witnessing a parallel rise, especially among school children. According to recent national estimates, almost one in three children may develop myopia if preventive measures are not implemented early. The window for controlling its progression is narrow, making timely screening, regular eye check-ups, and mindful lifestyle planning essential.” 


Myopia is no longer just a simple refractive error but a condition that needs structured monitoring. Children spending excessive time on digital devices, studying indoors for long hours, or lacking outdoor activities are at high risk. Even mild symptoms like frequent blinking, squinting, headaches, or difficulty seeing the board at school—should prompt an immediate eye examination. Regular screening every six months for children and annual check-ups for adults can make a significant difference in managing the condition effectively. 


Given these risks, early screening has become more critical than ever. School-based vision programs, portable screening technologies, and digital autorefractors are making detection more accessible. Identifying myopia early allows clinicians to initiate interventions during a child’s most rapid eye-growth years, when treatments are most effective. 


The good news is that modern ophthalmology now offers several advanced and clinically proven methods to slow or control myopia progression. Current management of myopia focuses not only on correcting vision but also on slowing eye elongation—the underlying cause of progression. Innovations over the past decade have expanded the range of evidence-based options such as atropine therapy, specialised myopia-control  spectacles, orthokeratology lenses, peripheral-defocus contact lenses, and lifestyle interventions like increasing outdoor time has emerged as one of the most powerful, low-cost interventions. Studies consistently show that 90–120 minutes of natural light exposure per day can significantly reduce the onset of myopia. Limiting prolonged near-work, encouraging balanced visual habits, and improving classroom lighting also contribute meaningfully to prevention. 


For adults with stable myopia, procedures like ReLEx SMILE, Femto-LASIK, and advanced ICL technologies provide safe and effective long-term correction. These advancements allow personalised treatment planning depending on age, severity, progression rate, and eye health stability. The earlier myopia management begins, the greater the chance of preserving long-term vision quality.”

Myopia has emerged as a silent but significant eye-health concern, especially among our younger population. What makes it challenging is that it progresses quietly and is often ignored until it affects day to day activities. 


Early detection can completely change the outcome—because today we have scientific, globally approved myopia-control solutions that can slow progression and protect long-term vision. Parents, educators, and caregivers must recognise that timely check-ups and lifestyle corrections are not optional; they are the strongest defence we have in preventing future vision impairment. 


While the rise in myopia presents a significant challenge, modern treatments and early screening provide powerful tools to combat it. With timely detection, evidence-based interventions, and supportive lifestyle changes, the trajectory of childhood myopia can be meaningfully altered. Today, children facing the risk of myopia have more options—and more hope—than ever before. However, advances in early screening and modern treatment strategies are now offering new optimism for slowing or even preventing its progression., 


This National Myopia Week serves as a reminder that eye health must be prioritised as part of overall well-being. With awareness, preventive care, and access to advanced treatment options, India can successfully reduce the long-term burden of myopia and safeguard the vision of future generations.

Read More

Epilepsy Could Be More Than Seizures A Warning of Serious Brain Disorders

By 
Epilepsy Could Be More Than Seizures A Warning of Serious Brain Disorders
By Dr. Aditya Gupta, Director – Neurosurgery and Cyberknife, Artemis Hospital, Gurugram 

Epilepsy, a neurological condition marked by recurrent seizures, continues to impact millions worldwide. Yet, what often goes unnoticed is its deep connection with other brain disorders such as tumors and arteriovenous malformations (AVMs). Understanding these links is vital — not only for improving treatment outcomes but also for raising awareness that can lead to timely diagnosis and intervention.


Epilepsy is frequently not a disease in isolation but a symptom of underlying neurological abnormalities. Brain tumors, for instance, are a major cause of secondary epilepsy. Studies suggest that seizures are often among the earliest warning signs of a hidden tumor, signaling the need for thorough neurological evaluation.


Similarly, AVMs — abnormal tangles of blood vessels in the brain — can disrupt normal blood flow and trigger seizures. In both cases, epilepsy serves as a warning signal, drawing attention to deeper issues within the brain. Recognizing these interconnections helps physicians tailor treatment plans that address the root cause rather than merely controlling symptoms.


espite these well-established links, public awareness about epilepsy’s association with brain tumors and AVMs remains limited. This gap often leads to delays in diagnosis and treatment. Public education, advocacy initiatives, and collaboration between doctors, patient support groups, and the media are essential to bridge this divide. Awareness is not just about understanding epilepsy — it’s about recognizing what it could be signaling beneath the surface.


Advances in medical technology are transforming how complex neurological disorders are treated. Among them, Cyberknife radiosurgery has emerged as a revolutionary tool. Unlike conventional surgery, Cyberknife is completely non-invasive — it uses precisely targeted beams of radiation to treat affected brain areas with sub-millimeter accuracy, sparing surrounding healthy tissue.


For patients with epilepsy linked to brain tumors or AVMs, Cyberknife offers a highly targeted solution. By shrinking or eliminating tumors and stabilizing abnormal blood vessels, it directly addresses the underlying cause of seizures. The procedure is painless, incision-free, and usually performed on an outpatient basis, allowing patients to resume normal life quickly.


While technology like Cyberknife holds tremendous promise, its true potential can only be realized when patients and families are aware of such options. Hospitals, neurosurgeons, and health advocates must work together to promote public understanding of advanced treatments available in India today.


As we continue to explore the intricate workings of the human brain, knowledge and awareness remain our strongest allies. By connecting the dots between epilepsy and related brain disorders — and embracing innovations like Cyberknife radiosurgery — we can move closer to a future where neurological care is more precise, compassionate, and effective than ever before.

Read More

เคฎैเค•्เคธ เค…เคธ्เคชเคคाเคฒ, เคฆ्เคตाเคฐเค•ा, เคจे เคถुเคฐू เค•ी เคธเคฎเคฐ्เคชिเคค เคชीเคกिเคฏाเคŸ्เคฐिเค• เคธเคฐ्เคœเคฐी เค“เคชीเคกी เคธेเคตाเคं

By 

 

เคฎैเค•्เคธ เค…เคธ्เคชเคคाเคฒ, เคฆ्เคตाเคฐเค•ा, เคจे เคถुเคฐू เค•ी เคธเคฎเคฐ्เคชिเคค เคชीเคกिเคฏाเคŸ्เคฐिเค• เคธเคฐ्เคœเคฐी เค“เคชीเคกी เคธेเคตाเคं

เคฐोเคนเคคเค•, เคจเคตंเคฌเคฐ 20, 2025: เคฎैเค•्เคธ เคธुเคชเคฐ เคธ्เคชेเคถเคฒिเคŸी เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ, เคฆ्เคตाเคฐเค•ा เคจे เค†เคœ เคช्เคฐเค—เคคि เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ, เคฐोเคนเคคเค• เคฎें เค…เคชเคจी เคตिเคถेเคท เคชीเคกिเคฏाเคŸ्เคฐिเค• เคธเคฐ्เคœเคฐी เค“เคชीเคกी เคธेเคตाเค“ं เค•ी เคถुเคฐुเค†เคค เค•ी। เค‡เคจ เคธेเคตाเค“ं เค•ा เคถुเคญाเคฐंเคญ เคฎैเค•्เคธ เคธुเคชเคฐ เคธ्เคชेเคถเคฒिเคŸी เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ, เคฆ्เคตाเคฐเค•ा, เค•े เคชीเคกिเคฏाเคŸ्เคฐिเค• เคธเคฐ्เคœเคฐी, เคชीเคกिเคฏाเคŸ्เคฐिเค• เคฏूเคฐोเคฒॉเคœी เคเคตं เคฐोเคฌोเคŸिเค• เคธเคฐ्เคœเคฐी เคตिเคญाเค— เค•े เคธीเคจिเคฏเคฐ เคกाเคฏเคฐेเค•्เคŸเคฐ - เคกॉ. เคช्เคฐเคถांเคค เคœैเคจ เค•ी เค‰เคชเคธ्เคฅिเคคि เคฎें เค•िเคฏा เค—เคฏा।

 

เคกॉ. เคช्เคฐเคถांเคค เคœैเคจ, เค…เคฌ เคนเคฐ เคฎเคนीเคจे เค•े เคชเคนเคฒे เค”เคฐ เคคीเคธเคฐे เค—ुเคฐुเคตाเคฐ เค•ो เคธुเคฌเคน 10:00 เคฌเคœे เคธे เคฆोเคชเคนเคฐ 12:00 เคฌเคœे เคคเค• เคช्เคฐเค—เคคि เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ, เคฐोเคนเคคเค•, เคฎें เค‰เคชเคฒเคฌ्เคง เคฐเคนेंเค—े, เคœเคนाँ เคตे เคช्เคฐाเคฅเคฎिเค• เคชเคฐाเคฎเคฐ्เคถ เค”เคฐ เคซॉเคฒो-เค…เคช เคธेเคตाเคं เคช्เคฐเคฆाเคจ เค•เคฐेंเค—े। 

 

เคฎैเค•्เคธ เคธुเคชเคฐ เคธ्เคชेเคถเคฒिเคŸी เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ, เคฆ्เคตाเคฐเค•ा เค•े เคชीเคกिเคฏाเคŸ्เคฐिเค• เคธเคฐ्เคœเคฐी, เคชीเคกिเคฏाเคŸ्เคฐिเค• เคฏूเคฐोเคฒॉเคœी เคเคตं เคฐोเคฌोเคŸिเค• เคธเคฐ्เคœเคฐी เคตिเคญाเค— เค•े เคธीเคจिเคฏเคฐ เคกाเคฏเคฐेเค•्เคŸเคฐ - เคกॉ. เคช्เคฐเคถांเคค เคœैเคจ, เคจे เค•เคนा, “เคชीเคกिเคฏाเคŸ्เคฐिเค• เคธเคฐ्เคœเคฐी เคธे เคœुเคก़े เคฎाเคฎเคฒों เคฎें เคธเคฎเคฏ เคชเคฐ เคœांเคš เค”เคฐ เคฎूเคฒ्เคฏांเค•เคจ เคฌेเคนเคฆ เคœเคฐूเคฐी เคนोเคคा เคนै, เคฒेเค•िเคจ เค•เคˆ เคชเคฐिเคตाเคฐ เคตिเคถेเคท เค‰เคชเคšाเคฐ เค•े เคฒिเค เคฆूเคฐ เคœाเคจे เคฎें เคนिเคšเค•िเคšाเคคे เคนैं। เค‡เคธ เค“เคชीเคกी เค•े เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคนเคฎाเคฐा เค‰เคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เคฐोเคนเคคเค• เค”เคฐ เค†เคธเคชाเคธ เค•े เคฌเคš्เคšों เค•ो เคธुเคฐเค•्เคทिเคค, เคญเคฐोเคธेเคฎंเคฆ เค”เคฐ เคตिเคถेเคทเคœ्เคž เคชीเคกिเคฏाเคŸ्เคฐिเค• เคธเคฐ्เคœिเค•เคฒ เคชเคฐाเคฎเคฐ्เคถ เค†เคธाเคจी เคธे เค‰เคชเคฒเคฌ्เคง เค•เคฐाเคจा เคนै। เคชीเคกिเคฏाเคŸ्เคฐिเค• เคธเคฐ्เคœเคฐी เค”เคฐ เคชीเคกिเคฏाเคŸ्เคฐिเค• เคฏूเคฐोเคฒॉเคœी เคฎें เค†เคงुเคจिเค• เคคเค•เคจीเค•, เค–ाเคธเค•เคฐ เคฐोเคฌोเคŸिเค•्เคธ, เคจे เค›ोเคŸे เคฌเคš्เคšों เค•ी เคธเคฐ्เคœเคฐी เค•े เคชเคฐिเคฃाเคฎों เค•ो เคคेเคœ เคฐिเค•เคตเคฐी เค”เคฐ เคฌेเคนเคคเคฐ เค•ॉเคธ्เคฎेเคธिเคธ เค•े เคธाเคฅ เคฌเคฆเคฒเค•เคฐ เคฐเค– เคฆिเคฏा เคนै।”

 

เคกॉ. เคช्เคฐเคถांเคค, เคจे เค†เค—े เคฌเคคाเคฏा เค•ि, “เคฏเคน เคเคกเคตांเคธ्เคก เค“เคชीเคกी, เคฌเคš्เคšों เค•े เค…เคจुเค•ूเคฒ เคตिเคถेเคทเคœ्เคž เคฆेเค–เคญाเคฒ เค•ो เคชเคฐिเคตाเคฐों เค•े เคจเคœเคฆीเค• เคฒा เคฐเคนी เคนै, เคคाเค•ि เคตिเคญिเคจ्เคจ เคฌाเคฒ เคฐोเค— เคธ्เคฅिเคคिเคฏों เค•े เคฒिเค เคธเคฎเคฏ เคชเคฐ เคชเคฐाเคฎเคฐ्เคถ เค”เคฐ เค‰เคšिเคค เคฎाเคฐ्เค—เคฆเคฐ्เคถเคจ เคฎिเคฒ เคธเค•े। เค‡เคจ เคธेเคตाเค“ं เค•ो เคธเคฎुเคฆाเคฏ เค•े เค•เคฐीเคฌ เคฒाเค•เคฐ เคนเคฎाเคฐा เคฒเค•्เคท्เคฏ เคนै — เคธเคฎเคฏ เคชเคฐ เคจिเคฆाเคจ, เคช्เคฐเคญाเคตी เค‰เคชเคšाเคฐ เค”เคฐ เคนเคฐ เค•เคฆเคฎ เคชเคฐ เคฎाเคคा-เคชिเคคा เค•ो เคธ्เคชเคท्เคŸ เคต เคธंเคตेเคฆเคจเคถीเคฒ เคฎाเคฐ्เค—เคฆเคฐ्เคถเคจ เคช्เคฐเคฆाเคจ เค•เคฐเคจा।”

 

เคฎैเค•्เคธ เคธुเคชเคฐ เคธ्เคชेเคถिเคฏเคฒिเคŸी เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ, เคฆ्เคตाเคฐเค•ा, เค…เคชเคจे เคชीเคกिเคฏाเคŸ्เคฐिเค• เคธเคฐ्เคœिเค•เคฒ เคธेเคตाเค“ं เค•ो เคฒเค—ाเคคाเคฐ เคฎเคœเคฌूเคค เค•เคฐ เคฐเคนा เคนै, เคœिเคธเคฎें เคธ्เคŸेเคŸ-เค‘เคซ-เคฆ-เค†เคฐ्เคŸ เคคเค•เคจीเค•, เคเคกเคตांเคธ्เคก เคฎिเคจिเคฎเคฒी เค‡เคจเคตेเคธिเคต เคธिเคธ्เคŸเคฎ, เค”เคฐ เค…เคจुเคญเคตी เคตिเคถेเคทเคœ्เคžों เค•ी เคŸीเคฎ เคถाเคฎिเคฒ เคนै, เคœो เคœเคŸिเคฒ เคœเคจ्เคฎเคœाเคค เคตिเค•ाเคฐों, เคŸ्เคฏूเคฎเคฐ, เค—ैเคธ्เคŸ्เคฐोเค‡ंเคŸेเคธ्เคŸाเค‡เคจเคฒ เค”เคฐ เคฏूเคฐोเคฒॉเคœिเค•เคฒ เคธ्เคฅिเคคिเคฏों เค•े เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ เคฎें เคฆเค•्เคท เคนैं। 

Read More

November 14, 2025

เคธेंเคŸเคฐ เคซॉเคฐ เคธाเค‡เคŸ เคจे เคฌเคข़เคคे เคกाเคฏเคฌिเคŸिเค• เค†เคˆ เคกिเคœ़ीเคœ़ เค•ो เคฒेเค•เคฐ เคšेเคคाเคฏा, เคธเคฎเคฏ เคชเคฐ เคธ्เค•्เคฐीเคจिंเค— เค•ी เคฆी เคธเคฒाเคน

By 

เคธेंเคŸเคฐ เคซॉเคฐ เคธाเค‡เคŸ เคจे เคฌเคข़เคคे เคกाเคฏเคฌिเคŸिเค• เค†เคˆ เคกिเคœ़ीเคœ़ เค•ो เคฒेเค•เคฐ เคšेเคคाเคฏा, เคธเคฎเคฏ เคชเคฐ เคธ्เค•्เคฐीเคจिंเค— เค•ी เคฆी เคธเคฒाเคน

เคจเคˆ เคฆिเคฒ्เคฒी : เคญाเคฐเคค เคฎें เคคेเคœी เคธे เคฌเคข़ เคฐเคนे เคกाเคฏเคฌिเคŸीเคœ़ เค•े เคฎाเคฎเคฒों เค•ो เคฆेเค–เคคे เคนुเค เคธेंเคŸเคฐ เคซॉเคฐ เคธाเค‡เคŸ เค—्เคฐुเคช เค‘เคซ เค†เคˆ เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ्เคธ เคจे เคกाเคฏเคฌिเคŸीเคœ़ เคธे เคชीเคก़िเคค เคฒोเค—ों เค•े เคฒिเค เคฐेเค—ुเคฒเคฐ เค†เคˆ เคšेเค•เค…เคช เค•เคฐเคตाเคจे เค•े เคฎเคนเคค्เคต เคชเคฐ เคœोเคฐ เคฆिเคฏा เคนै, เคคाเค•ि เคธเคฎเคฏ เคฐเคนเคคे เคฆृเคท्เคŸि เคธंเคฌंเคงी เคœเคŸिเคฒเคคाเค“ं เคธे เคฌเคšा เคœा เคธเค•े। เค‡เคธ เคตเคฐ्เคท เค•ी เคฅीเคฎ “เคกाเคฏเคฌिเคŸीเคœ เคंเคก เคตेเคฒ เคฌीเค‡ं” เค•े เค…เคจुเคฐूเคช, เค‡เคธ เค…เค—्เคฐเคฃी เคจिเคœी เค†เคˆเค•ेเคฏเคฐ เคšेเคจ เคจे เค•เคนा เค•ि เคกाเคฏเคฌिเคŸीเคœ़ เคฎैเคจेเคœเคฎेंเคŸ เค•ेเคตเคฒ เคฌ्เคฒเคก เคถुเค—เคฐ เค•ो เคจिเคฏंเคค्เคฐिเคค เค•เคฐเคจे เคคเค• เคธीเคฎिเคค เคจเคนीं เคนोเคจा เคšाเคนिเค, เคฌเคฒ्เค•ि เคธเคฎเค—्เคฐ เคธ्เคตाเคธ्เคฅ्เคฏ เค”เคฐ เคœीเคตเคจ เค•ी เค—ुเคฃเคตเคค्เคคा, เคตिเคถेเคทเค•เคฐ เคฆृเคท्เคŸि เค•ी เคธुเคฐเค•्เคทा เคชเคฐ เคญी เคง्เคฏाเคจ เคฆेเคจा เค†เคตเคถ्เคฏเค• เคนै। 


เคกाเคฏเคฌिเคŸीเคœ़ เค•ेเคตเคฒ เคเค• เคฎेเคŸाเคฌॉเคฒिเค• เคกिเคธเค‘เคฐ्เคกเคฐ เคจเคนीं เคนै, เคฌเคฒ्เค•ि เคฏเคน เคเค• เค†เคœीเคตเคจ เคธ्เคฅिเคคि เคนै เคœो เคถเคฐीเคฐ เค•े เค•เคˆ เค…ंเค—ों เค•ो เคงीเคฐे-เคงीเคฐे เคจुเค•เคธाเคจ เคชเคนुँเคšा เคธเค•เคคी เคนै, เคœिเคจเคฎें เค†ँเค–ें เคช्เคฐเคฎुเค– เคนैं। เคธเคฎเคฏ เค•े เคธाเคฅ เคฌเคข़ा เคนुเค† เคฌ्เคฒเคก เคถुเค—เคฐ เคธ्เคคเคฐ เคฐेเคŸिเคจा (เค†ँเค– เค•े เคชिเค›เคฒे เคนिเคธ्เคธे เค•ी เคช्เคฐเค•ाเคถ-เคธंเคตेเคฆเคจเคถीเคฒ เคชเคฐเคค) เค•ी เคธूเค•्เคท्เคฎ เคฌ्เคฒเคก เคตेเคธเคฒ्เคธ เค•ो เค•्เคทเคคि เคชเคนुँเคšा เคธเค•เคคा เคนै, เคœिเคธเคธे เคกाเคฏเคฌिเคŸिเค• เคฐेเคŸिเคจोเคชैเคฅी เคจाเคฎเค• เคธ्เคฅिเคคि เค‰เคค्เคชเคจ्เคจ เคนोเคคी เคนै, เคœो เคเคกเคฒ्เคŸ्เคธ เคฎें เคฌ्เคฒाเค‡ंเคกเคจेเคธ เค•े เคช्เคฐเคฎुเค– เค•ाเคฐเคฃों เคฎें เคธे เคเค• เคนै। เคšूंเค•ि เคฏเคน เคฐोเค— เค…เค•्เคธเคฐ เคฌिเคจा เค•िเคธी เคช्เคฐाเคฐंเคญिเค• เคฒเค•्เคทเคฃ เค•े เคตिเค•เคธिเคค เคนोเคคा เคนै, เค‡เคธเคฒिเค เคฐेเค—ुเคฒเคฐ เค†เคˆ เคšेเค•เค…เคช เค…เคค्เคฏंเคค เค†เคตเคถ्เคฏเค• เคนै।  


เคธेंเคŸเคฐ เคซॉเคฐ เคธाเค‡เคŸ เค—्เคฐुเคช เค‘เคซ เค†เคˆ เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ्เคธ เค•े เคšेเคฏเคฐเคฎैเคจ เคเคตं เคฎैเคจेเคœिंเค— เคกाเคฏเคฐेเค•्เคŸเคฐ เคกॉ. เคฎเคนिเคชाเคฒ เคธिंเคน เคธเคšเคฆेเคต เคจे เค•เคนा, “เคกाเคฏเคฌिเคŸीเคœ़ เคธे เคชीเคก़िเคค เคฒोเค—ों เคฎें เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคฒोเค—ों เค•ी เคคुเคฒเคจा เคฎें เค•เคฎ เค‰เคฎ्เคฐ เคฎें เคฎोเคคिเคฏाเคฌिंเคฆ (Cataract) เค”เคฐ เค—्เคฒूเค•ोเคฎा (Glaucoma) เคœैเคธी เคฌीเคฎाเคฐिเคฏों เค•ा เค–เคคเคฐा เค…เคงिเค• เคนोเคคा เคนै। เคฌाเคฐ-เคฌाเคฐ เคฆृเคท्เคŸि เคงुंเคงเคฒी เคนोเคจा, เคชเคข़เคจे เคฎें เค•เค िเคจाเคˆ, เคฏा เคตिเคœเคจ เคฎें เค‰เคคाเคฐ-เคšเคข़ाเคต เคœैเคธे เคฒเค•्เคทเคฃ เคกाเคฏเคฌिเคŸीเคœ़ เค•े เคถुเคฐुเค†เคคी เคช्เคฐเคญाเคต เคนो เคธเค•เคคे เคนैं, เคœिเคจเค•े เคฒिเค เคธเคฎเคฏ เคชเคฐ เคœांเคš เค†เคตเคถ्เคฏเค• เคนै। เคฏเคฆि เคฆृเคท्เคŸि เคงुंเคงเคฒी เคฏा เค…เคธ्เคฅिเคฐ เคนो, เคฆृเคท्เคŸि เค•्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เค•ाเคฒे เคงเคฌ्เคฌे เคฏा เค–ाเคฒी เคธ्เคฅाเคจ เคฆिเค–ें, เคฐंเค—ों เคฎें เคซเคฐ्เค• เค•เคฐเคจा เคฎुเคถ्เค•िเคฒ เคนो เคฏा เค…เคšाเคจเค• เคเค• เคฏा เคฆोเคจों เค†ँเค–ों เค•ी เคฆृเคท्เคŸि เคšเคฒी เคœाเค, เคคो เคคเคค्เค•ाเคฒ เคตिเคถेเคทเคœ्เคž เคธे เคชเคฐाเคฎเคฐ्เคถ เคฒेเคจा เคšाเคนिเค। เคเค• เคธाเคงाเคฐเคฃ เค”เคฐ เคฌिเคจा เคฆเคฐ्เคฆ เคตाเคฒी เค†ँเค–ों เค•ी เคœांเคš เคธे เคถुเคฐुเค†เคคी เค…เคตเคธ्เคฅा เคฎें เคธเคฎเคธ्เคฏा เค•ा เคชเคคा เคฒเค—ाเค•เคฐ เคฆृเคท्เคŸि เคนाเคจि เค•ो เคฐोเค•ा เคœा เคธเค•เคคा เคนै।”


เคฐोเค•เคฅाเคฎ เค•े เค‰เคชाเคฏों เคชเคฐ เคœोเคฐ เคฆेเคคे เคนुเค เคกॉ. เคธเคšเคฆेเคต เคจे เค•เคนा เค•ि “เคฌ्เคฒเคก เคถुเค—เคฐ, เคฌ्เคฒเคก เคช्เคฐेเคถเคฐ เค”เคฐ เค•ोเคฒेเคธ्เคŸ्เคฐॉเคฒ เค•ो เคจिเคฏंเคค्เคฐिเคค เคฐเค–เคจा เค…เคค्เคฏंเคค เคœเคฐूเคฐी เคนै। เคจिเคฏเคฎिเคค เคเค•्เคธเคฐเคธाเค‡เคœ, เคซเคฒों เค”เคฐ เคธเคฌ्เคœ़िเคฏों เคธे เคญเคฐเคชूเคฐ เคธंเคคुเคฒिเคค เค†เคนाเคฐ, เคงूเคฎ्เคฐเคชाเคจ เคธे เคชเคฐเคนेเคœ़ เค”เคฐ เคธ्เคตเคธ्เคฅ เคฌॉเคกी เคตेเคŸ เคฌเคจाเค เคฐเค–เคจा, เค†ँเค–ों เค•ी เคธेเคนเคค เค”เคฐ เคธเคฎเค—्เคฐ เคธ्เคตाเคธ्เคฅ्เคฏ เค•े เคฒिเค เค…เคค्เคฏंเคค เคฒाเคญเคฆाเคฏเค• เคนै। เค‰เคจ्เคนोंเคจे เคฏเคน เคญी เคธเคฒाเคน เคฆी เค•ि เคญเคฒे เคนी เค•ोเคˆ เคฒเค•्เคทเคฃ เคจ เคนों, เคซिเคฐ เคญी เคธाเคฒ เคฎें เค•เคฎ เคธे เค•เคฎ เคเค• เคฌाเคฐ เคกाเคฏเคฒेเคŸेเคก เคฐेเคŸिเคจเคฒ เคเค—्เคœ़ाเคฎिเคจेเคถเคจ เคธเคนिเคค เคธंเคชूเคฐ्เคฃ เค†ँเค–ों เค•ी เคœांเคš เค•เคฐเคตाเคจी เคšाเคนिเค, เคคाเค•ि เคถुเคฐुเค†เคคी เคชเคฐिเคตเคฐ्เคคเคจ เคธเคฎเคฏ เคฐเคนเคคे เคชเคนเคšाเคจे เค”เคฐ เค‡เคฒाเคœ เค•िเค เคœा เคธเค•ें।”


เค‰เคชเคšाเคฐ เคฎें เคช्เคฐเค—เคคि เคชเคฐ เคฌाเคค เค•เคฐเคคे เคนुเค เคกॉ. เคฎเคนिเคชाเคฒ เคจे เค•เคนा, “เค†เคœ เค•ी เค†เคงुเคจिเค• เคจेเคค्เคฐ เคšिเค•िเคค्เคธा เคฎें เคกाเคฏเคฌिเคŸिเค• เค†เคˆ เคกिเคœ़ीเคœ़ เค•े เค‡เคฒाเคœ เค•े เค•เคˆ เคช्เคฐเคญाเคตी เคตिเค•เคฒ्เคช เค‰เคชเคฒเคฌ्เคง เคนैं। เคฒेเคœ़เคฐ เคซोเคŸोเค•ोเคเค—ुเคฒेเคถเคจ เคธे เคฒीเค•िंเค— เคฌ्เคฒเคก เคตेเคธเคฒ्เคธ เค•ो เคธीเคฒ เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै, เคंเคŸी-VEGF เคก्เคฐเค—्เคธ เค•ी เค‡ंเคŸ्เคฐाเคตिเคŸ्เคฐिเคฏเคฒ เค‡ंเคœेเค•्เคถเคจ เคฐेเคŸिเคจा เค•ी เคธूเคœเคจ เค”เคฐ เคฐเค•्เคคเคธ्เคฐाเคต เค•ो เค•เคฎ เค•เคฐเคคे เคนैं, เค”เคฐ เคตिเคŸ्เคฐेเค•्เคŸॉเคฎी เคธเคฐ्เคœเคฐी เค•े เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เค†ँเค– เคธे เค–ूเคจ เคฏा เคธ्เค•ाเคฐ เคŸिเคถ्เคฏू เคนเคŸाเค•เคฐ เคเคกเคตांเคธ्เคก เคฎाเคฎเคฒों เคฎें เคฆृเคท्เคŸि เค•ो เคฌเคนाเคฒ เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै। เคฏเคฆि เคธเคฎเคฏ เคฐเคนเคคे เคจिเคฆाเคจ เค”เคฐ เค‰เคชเคšाเคฐ เค•िเคฏा เคœाเค, เคคो เคฆृเคท्เคŸि เค•ो เคธुเคฐเค•्เคทिเคค เคฐเค–ा เคœा เคธเค•เคคा เคนै เค”เคฐ เคœीเคตเคจ เค•ी เค—ुเคฃเคตเคค्เคคा เคฌेเคนเคคเคฐ เคฌเคจी เคฐเคน เคธเค•เคคी เคนै।”  


เคกाเคฏเคฌिเคŸीเคœ़ เค•ा เคฌेเคนเคคเคฐ เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ เค•ेเคตเคฒ เค—्เคฒूเค•ोเคœ เคฎीเคŸเคฐ เคชเคฐ เคฆिเค–เคจे เคตाเคฒी เคธंเค–्เคฏाเค“ं เคคเค• เคธीเคฎिเคค เคจเคนीं เคนै, เคฌเคฒ्เค•ि เคฏเคน เคต्เคฏเค•्เคคि เค•ी เค†เคค्เคฎเคจिเคฐ्เคญเคฐเคคा, เคฆैเคจिเค• เคœीเคตเคจ เค•ा เค†เคจंเคฆ เคฒेเคจे เค”เคฐ เค—เคฐिเคฎा เคฌเคจाเค เคฐเค–เคจे เค•ी เค•्เคทเคฎเคคा เค•ो เคญी เคธुเคฐเค•्เคทिเคค เคฐเค–เคคा เคนै। เค†ँเค–ों เค•ा เคธ्เคตाเคธ्เคฅ्เคฏ, เคธंเคชूเคฐ्เคฃ เค•เคฒ्เคฏाเคฃ เค•ा เคเค• เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคนिเคธ्เคธा เคนै।


เคœाเค—เคฐूเค•เคคा, เคจिเคฏเคฎिเคค เคจेเคค्เคฐ เคชเคฐीเค•्เคทเคฃ เค”เคฐ เคธ्เคตเคธ्เคฅ เคœीเคตเคจเคถैเคฒी, เคกाเคฏเคฌिเคŸीเคœ़ เคธे เคชीเคก़िเคค เคฒोเค—ों เค•े เคฒिเค เคฆृเคท्เคŸि เคธुเคฐเค•्เคทा เค•े เคคीเคจ เคช्เคฐเคฎुเค– เคธ्เคคंเคญ เคนैं। เคธเคฎเคฏ เคชเคฐ เคนเคธ्เคคเค•्เคทेเคช เค”เคฐ เคธเคนी เคšिเค•िเคค्เคธा เคฎाเคฐ्เค—เคฆเคฐ्เคถเคจ เคธे เคต्เคฏเค•्เคคि เคจ เค•ेเคตเคฒ เค…เคชเคจी เคฆृเคท्เคŸि เค•ो เคธुเคฐเค•्เคทिเคค เคฐเค– เคธเค•เคคा เคนै, เคฌเคฒ्เค•ि เคœीเคตเคจ เค•ा เค†เคจंเคฆ เคญी เคญเคฐเคชूเคฐ เคฒे เคธเค•เคคा เคนै — เคฏเคนी เค‡เคธ เคตเคฐ्เคท เค•ा เคธंเคฆेเคถ เคนै: “เคกाเคฏเคฌिเคŸीเคœ เคंเคก เคตेเคฒ เคฌीเค‡ंเค—”

Read More

November 04, 2025

Vidyamandir Classes Launches “VEEVA” – An AI Learning Companion to Transform Student Learning

By 
Vidyamandir Classes Launches “VEEVA” – An AI Learning Companion to Transform Student Learning

New Delhi :  Vidyamandir Classes (VMC), one of India’s most trusted and pioneering institutes for IIT JEE, NEET, and Foundation coaching, today announced the launch of its latest innovation – VEEVA, an advanced AI-powered learning companion designed to revolutionize the way students study, solve problems, and interact with learning content.

 

VEEVA represents a significant leap forward in VMC’s commitment to integrating technology with education. The platform leverages Artificial Intelligence to help students learn smarter, solve faster, and understand better. Through VEEVA, VMC aims to create a personalized and interactive learning environment that enhances conceptual understanding and develops continuous learning.

 

During the launch, Manmohan Gupta Co-founder (IIT Alumnus), Vidyamandir said, “At Vidyamandir Classes, we have always believed in blending innovation with academic excellence. The launch of VEEVA highlights our vision of empowering students with the best of technology and pedagogy. VEEVA empowers students to engage in real-time problem-solving, clarify doubts instantly, and explore multiple approaches to solving a single question. With the AI-driven system, students can now get step-by-step solutions, alternate methods, and interactive counter-questions—mirroring the experience of one-on-one mentorship.With AI now becoming an integral part of education, VEEVA will serve as a personal learning assistant for every student, available anytime, anywhere.”

 

The platform allows students to clear their doubts anytime, whether related to theoretical concepts or numerical problems. They can upload images of challenging questions to receive detailed explanations and access both VMC’s proprietary AI model, QUINT, and OpenAI’s ChatGPT for comprehensive answers and diverse perspectives. Moreover, VEEVA supports multi-turn conversations, enabling interactive and dynamic learning experiences that closely resemble real-time academic discussions.

 

VEEVA’s integration with VMC’s Learning Management System (LMS) is also underway, which will make the experience even more seamless. Once integrated, students will be able to switch effortlessly between their course content, assessments, and AI-powered assistance within a single interface.

 

This initiative reaffirms Vidyamandir Classes’ leadership in the EdTech-driven evolution of coaching education in India. With VEEVA, VMC is not only equipping its students to perform better in competitive exams but also preparing them for a future where AI and human learning coexist harmoniously.

 

Accessing VEEVA is simple and intuitive. Students can log in at https://veeva.vidyamandir.com or by scanning the QR code provided by the institute. Using their LMS roll number and activation code, learners can instantly start interacting with VEEVA and ask their doubts 24×7.

Read More

October 31, 2025

เคฐोเคฌोเคŸिเค• เคœॉเค‡ंเคŸ เคฐिเคช्เคฒेเคธเคฎेंเคŸ เคธे เค‘เคฐ्เคฅोเคชेเคกिเค• เคธเคฐ्เคœเคฐी เคฎें เคจเคˆ เค•्เคฐांเคคि

By 
เคฐोเคฌोเคŸिเค• เคœॉเค‡ंเคŸ เคฐिเคช्เคฒेเคธเคฎेंเคŸ เคธे เค‘เคฐ्เคฅोเคชेเคกिเค• เคธเคฐ्เคœเคฐी เคฎें เคจเคˆ เค•्เคฐांเคคि

เคฎेเคฐเค : เค†เคฐ्เคฅเคฐाเค‡เคŸिเคธ เคเค• เค†เคฎ เคฌीเคฎाเคฐी เคนै เคœो เคฆुเคจिเคฏाเคญเคฐ เคฎें เคฒाเค–ों เคฒोเค—ों เค•ो เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เค•เคฐเคคी เคนै। เคฏเคน เคเค• เคกिเคœेเคจเคฐेเคŸिเคต เคœॉเค‡ंเคŸ เคกिเคœ़ीเคœ़ เคนै เคœिเคธเคฎें เคœोเคก़ों เค•े เคฌीเคš เคฎौเคœूเคฆ เคšिเค•เคจी เค•ाเคฐ्เคŸिเคฒेเคœ เคงीเคฐे-เคงीเคฐे เค˜िเคธ เคœाเคคी เคนै। เค•ाเคฐ्เคŸिเคฒेเคœ เค•े เค–เคค्เคฎ เคนोเคจे เคธे เคœोเคก़ों เคฎें เคฆเคฐ्เคฆ, เค…เค•เคก़เคจ, เคธूเคœเคจ เค”เคฐ เคฎूเคตเคฎेंเคŸ เคฎें เค•เคฎी เค† เคœाเคคी เคนै, เคœिเคธเคธे เคต्เคฏเค•्เคคि เค•े เคฆैเคจिเค• เคœीเคตเคจ เค”เคฐ เค‰เคธเค•ी เคœीเคตเคจ-เค—ुเคฃเคตเคค्เคคा เคชเคฐ เค—ंเคญीเคฐ เคช्เคฐเคญाเคต เคชเคก़เคคा เคนै। 


เคนाเคฒांเค•ि เค†เคฐ्เคฅเคฐाเค‡เคŸिเคธ เค†เคฎเคคौเคฐ เคชเคฐ 50 เคตเคฐ्เคท เค•ी เค‰เคฎ्เคฐ เค•े เคฌाเคฆ เคฆेเค–เคจे เค•ो เคฎिเคฒเคคा เคนै, เคฒेเค•िเคจ เคฏเคน เคšोเคŸ, เค†เคจुเคตंเคถिเค• เค•ाเคฐเคฃों เคฏा เค…เคงिเค• เคตเคœเคจ เค•ी เคตเคœเคน เคธे เคชเคนเคฒे เคญी เคนो เคธเค•เคคा เคนै। เค‘เคธ्เคŸिเคฏोเค†เคฐ्เคฅเคฐाเค‡เคŸिเคธ เค‡เคธเค•ा เคธเคฌเคธे เค†เคฎ เคช्เคฐเค•ाเคฐ เคนै, เคœो เคงीเคฐे-เคงीเคฐे เคฌเคข़เคคा เคนै เค”เคฐ เคšเคฒเคจा, เคธीเคข़िเคฏाँ เคšเคข़เคจा เคฏा เค•ुเคฐ्เคธी เคธे เค‰เค เคจा เคœैเคธी เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เค—เคคिเคตिเคงिเคฏाँ เคญी เค•เค िเคจ เคฌเคจा เคฆेเคคा เคนै। เค‡เคธ เคฌीเคฎाเคฐी เค•ा เค†เคฐ्เคฅिเค• เค…เคธเคฐ เคญी เคฌเคก़ा เคนै เค•्เคฏोंเค•ि เคฏเคน เค‡เคฒाเคœ เค•े เค–เคฐ्เคš เค”เคฐ เค•ाเคฐ्เคฏเค•्เคทเคฎเคคा เค•ी เค•เคฎी เคฆोเคจों เคธे เคœुเคก़ा เคนै। 


เคฎैเค•्เคธ เคธ्เคฎाเคฐ्เคŸ เคธुเคชเคฐ เคธ्เคชेเคถเคฒिเคŸी เคนॉเคธ्เคชिเคŸเคฒ, เคธाเค•ेเคค เค•े เค‘เคฐ्เคฅोเคชेเคกिเค•्เคธ, เคœॉเค‡ंเคŸ เคฐिเคช्เคฒेเคธเคฎेंเคŸ เคตिเคญाเค— เค•े เคšेเคฏเคฐเคฎैเคจ เคเคตं  เคฐोเคฌोเคŸिเค• เคœॉเค‡ंเคŸ เคฐिเคช्เคฒेเคธเคฎेंเคŸ เคตिเคญाเค— เค•े เคšीเคซ,เคกॉ. เคฐเคฎเคฃीเค• เคฎเคนाเคœเคจ เคจे เคฌเคคाเคฏा เค•ि “เค†เคฐ्เคฅเคฐाเค‡เคŸिเคธ เค•ा เค…เคฐ्เคฅ เคนै เคœोเคก़ों เคฎें เคธूเคœเคจ। เค‘เคธ्เคŸिเคฏोเค†เคฐ्เคฅเคฐाเค‡เคŸिเคธ เคคเคฌ เคนोเคคा เคนै เคœเคฌ เค•ाเคฐ्เคŸिเคฒेเคœ เค˜िเคธ เคœाเคคी เคนै। เค‡เคธเค•े เคฎुเค–्เคฏ เค•ाเคฐเคฃों เคฎें เคฌเคข़เคคी เค‰เคฎ्เคฐ, เคฎोเคŸाเคชा, เคชुเคฐाเคจी เคšोเคŸें, เค†เคจुเคตंเคถिเค• เคช्เคฐเคตृเคค्เคคि เค”เคฐ เค•ाเคฎ เคฏा เค–ेเคฒ เคธे เคฌाเคฐ-เคฌाเคฐ เคนोเคจे เคตाเคฒा เคฆเคฌाเคต เคถाเคฎिเคฒ เคนैं। เค˜ुเคŸเคจे, เค•ूเคฒ्เคนे เค”เคฐ เค•ंเคงे เค•े เคœोเคก़ों เคฎें เคฏเคน เคธเคฌเคธे เค…เคงिเค• เคฆेเค–ा เคœाเคคा เคนै। เคฏเคฆि เค†เคชเค•ो เคฒเค—ाเคคाเคฐ เคœोเคก़ों เคฎें เคฆเคฐ्เคฆ, เคธुเคฌเคน เค•ी เค…เค•เคก़เคจ, เคธूเคœเคจ, เคฆैเคจिเค• เค•ाเคฐ्เคฏों เคฎें เค•เค िเคจाเคˆ, เคฎूเคตเคฎेंเคŸ เค•ी เค•เคฎी เคฏा เคจींเคฆ เคฎें เคฌाเคงा เคœैเคธी เคถिเค•ाเคฏเคคें เคนैं, เคคो เคคुเคฐंเคค เค‘เคฐ्เคฅोเคชेเคกिเค• เคตिเคถेเคทเคœ्เคž เคธे เคชเคฐाเคฎเคฐ्เคถ เคฒेเคจा เคšाเคนिเค। เคถुเคฐुเค†เคคी เค‡เคฒाเคœ เคธे เคฌीเคฎाเคฐी เค•ी เคช्เคฐเค—เคคि เค•ो เคงीเคฎा เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै เค”เคฐ เคฒเค•्เคทเคฃों เคฎें เคฐाเคนเคค เคฎिเคฒ เคธเค•เคคी เคนै। เคธเคฐ्เคœเคฐी เคธे เคชเคนเคฒे, เคกॉเค•्เคŸเคฐ เค…เค•्เคธเคฐ เคตเคœเคจ เคจिเคฏंเคค्เคฐเคฃ, เคธ्เคตिเคฎिंเค— เคฏा เคธाเค‡เค•्เคฒिंเค— เคœैเคธी เคฒो-เค‡เคฎ्เคชैเค•्เคŸ เคเค•्เคธเคฐเคธाเค‡เคœ, เคซिเคœिเคฏोเคฅेเคฐेเคชी, เคฆเคฐ्เคฆ เคจिเคตाเคฐเค• เคฆเคตाเค‡เคฏाँ, เคœॉเค‡ंเคŸ เค‡ंเคœेเค•्เคถเคจ, เคฌ्เคฐेเคธ เคฏा เคตॉเค•िंเค— เคเคก्เคธ เค”เคฐ เค—्เคฒूเค•ोเคธाเคฎीเคจ เคฏा เค•ॉเคจ्เคก्เคฐॉเคฏเคŸिเคจ เคœैเคธे เคธเคช्เคฒीเคฎेंเคŸ्เคธ เค•ी เคธเคฒाเคน เคฆेเคคे เคนैं। เค•เคˆ เคฎเคฐीเคœों เค•ो เค‡เคจ เค‰เคชाเคฏों เคธे เคนी เคชเคฐ्เคฏाเคช्เคค เคฐाเคนเคค เคฎिเคฒ เคœाเคคी เคนै।“ 


เคœเคฌ เคจॉเคจ-เคธเคฐ्เคœिเค•เคฒ เคคเคฐीเค•ों เคธे เคฐाเคนเคค เคจเคนीं เคฎिเคฒเคคी เค”เคฐ เคœीเคตเคจ เค•ी เค—ुเคฃเคตเคค्เคคा เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เคนोเคจे เคฒเค—เคคी เคนै, เคคเคฌ เคœॉเค‡ंเคŸ เคฐिเคช्เคฒेเคธเคฎेंเคŸ เค•ी เคœเคฐूเคฐเคค เคนोเคคी เคนै। เคฒเค—ाเคคाเคฐ เคคेเคœ เคฆเคฐ्เคฆ, เคจींเคฆ เคฎें เคฌाเคงा, เคธीเคฎिเคค เค—เคคिเคถीเคฒเคคा, เคฆैเคจिเค• เค•ाเคฐ्เคฏों เคฎें เค•เค िเคจाเคˆ เค”เคฐ เคเค•्เคธ-เคฐे เคฎें เคฌोเคจ-เค‘เคจ-เคฌोเคจ เคกैเคฎेเคœ เคฆिเค–เคจा เค‡เคธเค•े เคช्เคฐเคฎुเค– เคธंเค•ेเคค เคนैं। 


เคกॉ. เคฐเคฎเคฃीเค• เคจे เค†เค—े เคฌเคคाเคฏा เค•ि  “เคฏूเคจिเค•ॉเคจ्เคกाเคฏเคฒเคฐ เคจी เคฐिเคช्เคฒेเคธเคฎेंเคŸ (UKR) เคฎें เค•ेเคตเคฒ เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เคนिเคธ्เคธे เค•ो เคฌเคฆเคฒा เคœाเคคा เคนै – เคšाเคนे เคตเคน เค…ंเคฆเคฐूเคจी, เคฌाเคนเคฐी เคฏा เคจी-เค•ैเคช เค•्เคทेเคค्เคฐ เคนो। เค‡เคธเคฎें เค›ोเคŸा เคšीเคฐा, เคคेเคœ เคฐिเค•เคตเคฐी เค”เคฐ เคธ्เคตเคธ्เคฅ เคŠเคคเค•ों เค•ा เคธंเคฐเค•्เคทเคฃ เคœैเคธे เคฒाเคญ เคนोเคคे เคนैं। เคนाเคฒांเค•ि, เคฏเคน เค•ेเคตเคฒ เค‰เคจ्เคนीं เคฎเคฐीเคœों เค•े เคฒिเค เค‰เคชเคฏुเค•्เคค เคนै เคœिเคจเค•ा เค†เคฐ्เคฅเคฐाเค‡เคŸिเคธ เคเค• เคนिเคธ्เคธे เคคเค• เคธीเคฎिเคค เคนै เค”เคฐ เคฒिเค—ाเคฎेंเคŸ्เคธ เคฎเคœเคฌूเคค เคนैं। เคŸोเคŸเคฒ เคจी เคฐिเคช्เคฒेเคธเคฎेंเคŸ (TKR) เคฎें เคœांเค˜ เค•ी เคนเคก्เคกी, เคชिंเคกเคฒी เค•ी เคนเคก्เคกी เค”เคฐ เค•เคญी-เค•เคญी เคจी-เค•ैเคช เค•े เคชीเค›े เค•ा เคนिเคธ्เคธा เคงाเคคु เค”เคฐ เคช्เคฒाเคธ्เคŸिเค• เคธे เคฌเคฆเคฒ เคฆिเคฏा เคœाเคคा เคนै। เคฏเคน เค‰เคจ เคฎเคฐीเคœों เค•े เคฒिเค เค†เคฆเคฐ्เคถ เคนै เคœिเคจเค•ा เค†เคฐ्เคฅเคฐाเค‡เคŸिเคธ เค•เคˆ เคนिเคธ्เคธों เค•ो เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เค•เคฐ เคšुเค•ा เคนै। เค†เคงुเคจिเค• เค‡เคฎ्เคช्เคฒांเคŸ्เคธ 15 เคธे 20 เคธाเคฒ เคฏा เค‰เคธเคธे เค…เคงिเค• เคธเคฎเคฏ เคคเค• เคŸिเค• เคธเค•เคคे เคนैं।“ 


เคจेเคตिเค—ेเคถเคจ-เค…เคธिเคธ्เคŸेเคก เคธเคฐ्เคœเคฐी เคฎें เค•ंเคช्เคฏूเคŸเคฐ เค”เคฐ เคŸ्เคฐैเค•เคฐ เค•ी เคฎเคฆเคฆ เคธे เคธเคฐ्เคœเคจ เค‡เคฎ्เคช्เคฒांเคŸ्เคธ เค•ो เคธเคนी เคธ्เคฅिเคคि เค”เคฐ เคเคฒाเค‡เคจเคฎेंเคŸ เคฎें เคฒเค—ाเคคे เคนैं, เคœैเคธे เค•िเคธी GPS เคธिเคธ्เคŸเคฎ เค•ी เคคเคฐเคน। เคฐोเคฌोเคŸिเค•-เค…เคธिเคธ्เคŸेเคก เคธเคฐ्เคœเคฐी เค‡เคธเคธे เคเค• เค•เคฆเคฎ เค†เค—े เคนै, เคœिเคธเคฎें เคธเคฐ्เคœเคจ เค‡เคฎेเคœिंเค— เค•ी เคฎเคฆเคฆ เคธे เคธเคฐ्เคœเคฐी เค•ी เคตिเคธ्เคคृเคค เคฏोเคœเคจा เคฌเคจाเคคा เคนै เค”เคฐ เคซिเคฐ เคฐोเคฌोเคŸिเค• เค†เคฐ्เคฎ เค•ी เคธเคนाเคฏเคคा เคธे เคธเคฌ-เคฎिเคฒीเคฎीเคŸเคฐ เคช्เคฐिเคธिเคถเคจ เค•े เคธाเคฅ เคฌोเคจ เค•เคŸ्เคธ เค•िเค เคœाเคคे เคนैं। เคฏเคน เคธिเคธ्เคŸเคฎ เคธเคฐ्เคœเคจ เค•ो เคฏोเคœเคจा เคธे เคญเคŸเค•เคจे เคจเคนीं เคฆेเคคा เค”เคฐ เคชूเคฐी เคธเคฐ्เคœเคฐी เค•ो เค…เคค्เคฏंเคค เคธเคŸीเค• เคฌเคจाเคคा เคนै। 

เคฐोเคฌोเคŸिเค• เคธเคฐ्เคœเคฐी เคธे เคธเคŸीเค•เคคा เคฌเคข़เคคी เคนै, เค‡เคฎ्เคช्เคฒांเคŸ เค•ा เค•เคธ्เคŸเคฎाเค‡เคœेเคถเคจ เคธंเคญเคต เคนोเคคा เคนै, เคธ्เคตเคธ्เคฅ เคนเคก्เคกिเคฏों เค•ो เคฌเคšाเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै, เคœॉเค‡ंเคŸ เคเคฒाเค‡เคจเคฎेंเคŸ เคฌेเคนเคคเคฐ เคนोเคคा เคนै, เคฐिเค•เคตเคฐी เคคेเคœ เคนोเคคी เคนै เค”เคฐ เค‡เคฎ्เคช्เคฒांเคŸ เค•ी เค‰เคฎ्เคฐ เคฌเคข़เคจे เค•ी เคธंเคญाเคตเคจा เคนोเคคी เคนै। เคนाเคฒांเค•ि, เค‡เคธเคฎें เค‘เคชเคฐेเคถเคจ เค•ा เคธเคฎเคฏ เคฅोเคก़ा เค…เคงिเค• เคฒเค— เคธเค•เคคा เคนै เค”เคฐ เคฒाเค—เคค เคต เคคเค•เคจीเค•ी เค‰เคชเคฒเคฌ्เคงเคคा เคชเคฐ เคญी เคจिเคฐ्เคญเคฐ เค•เคฐเคคा เคนै। เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคธเคฐ्เคœिเค•เคฒ เคฐिเคธ्เค• เคœैเคธे เคธंเค•्เคฐเคฎเคฃ, เคฌ्เคฒीเคกिंเค— เคฏा เคเคจेเคธ्เคฅीเคธिเคฏा เคธे เคœुเคก़े เค–เคคเคฐे เคญी เคฎौเคœूเคฆ เคฐเคนเคคे เคนैं। 


เคกॉ. เคฐเคฎเคฃीเค• เค•ा เค•เคนเคจा เคนै เค•ि “เค…เคงिเค•ांเคถ เคฎเคฐीเคœ เคœो เคœॉเค‡ंเคŸ เคฐिเคช्เคฒेเคธเคฎेंเคŸ เค•े เคฒिเค เคฏोเค—्เคฏ เคนैं, เคตे เคฐोเคฌोเคŸिเค• เคธเคฐ्เคœเคฐी เค•े เคฒिเค เคญी เค‰เคชเคฏुเค•्เคค เคนोเคคे เคนैं। เคธเคฐ्เคœเคจ เค†เคชเค•े เคœोเคก़ों เค•ी เคธ्เคฅिเคคि, เคถเคฐीเคฐ เคฐเคšเคจा, เคธ्เคตाเคธ्เคฅ्เคฏ เค”เคฐ เค…เคชेเค•्เคทाเค“ं เค•ा เคฎूเคฒ्เคฏांเค•เคจ เค•เคฐ เคธเคฐ्เคตोเคค्เคคเคฎ เคตिเค•เคฒ्เคช เคธुเคाเคคे เคนैं। เคœเคŸिเคฒ เคฎाเคฎเคฒों เคฎें เคฐोเคฌोเคŸिเค• เคคเค•เคจीเค• เคตिเคถेเคท เคฐूเคช เคธे เคฒाเคญเค•ाเคฐी เคธाเคฌिเคค เคนो เคธเค•เคคी เคนै। เคฎเคฐीเคœ เค†เคฎเคคौเคฐ เคชเคฐ เคธเคฐ्เคœเคฐी เค•े 24 เค˜ंเคŸे เค•े เคญीเคคเคฐ เคšเคฒเคจा เคถुเคฐू เค•เคฐ เคฆेเคคे เคนैं, เคคीเคจ เคฎเคนीเคจे เคฎें เค…เคงिเค•ांเคถ เคฆैเคจिเค• เค•ाเคฐ्เคฏ เค•เคฐเคจे เคฒเค—เคคे เคนैं เค”เคฐ เค›เคน เคธे เคฌाเคฐเคน เคฎเคนीเคจों เคฎें เคชूเคฐी เคคเคฐเคน เคธ्เคตเคธ्เคฅ เคนो เคœाเคคे เคนैं। เคฐोเคฌोเคŸिเค• เคธिเคธ्เคŸเคฎ เค•ी เคธเคŸीเค•เคคा เค‡เคฎ्เคช्เคฒांเคŸ เค•ी เคฆीเคฐ्เค˜ाเคฏु เค•ो เคฌเคข़ा เคธเค•เคคी เคนै, เคนाเคฒांเค•ि เค‡เคธเค•े เคฆीเคฐ्เค˜เค•ाเคฒिเค• เค†ंเค•เคก़े เค…เคญी เค…เคง्เคฏเคฏเคจाเคงीเคจ เคนैं।“ 


เค…เคชเคจे เคธเคฐ्เคœเคจ เคธे เคชाเคฐंเคชเคฐिเค•, เคจेเคตिเค—ेเคถเคจ-เค…เคธिเคธ्เคŸेเคก เค”เคฐ เคฐोเคฌोเคŸिเค• เคคเค•เคจीเค•ों เคฎें เค‰เคจเค•े เค…เคจुเคญเคต เค•े เคฌाเคฐे เคฎें เคšเคฐ्เคšा เค•เคฐें। เคธाเคฅ เคนी เค•ेเคธ เค•ी เคœเคŸिเคฒเคคा, เคคเค•เคจीเค• เค•ी เค‰เคชเคฒเคฌ्เคงเคคा, เคฒाเค—เคค, เคธंเคญाเคตिเคค เคชเคฐिเคฃाเคฎ เค”เคฐ เค†เคชเค•ी เคช्เคฐाเคฅเคฎिเค•เคคाเค“ं เคชเคฐ เคญी เคตिเคšाเคฐ เค•เคฐें। เค…ंเคคเคคः, เคธเคฌเคธे เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เค•ाเคฐเค• เคเค• เค…เคจुเคญเคตी เค”เคฐ เคตिเคถ्เคตเคธเคจीเคฏ เคธเคฐ्เคœเคจ เค•ा เคšเคฏเคจ เคนै, เคœो เค†เคชเค•ी เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคाเค“ं เค•े เค…เคจुเคธाเคฐ เคธเคฐ्เคตोเคค्เคคเคฎ เคจिเคฐ्เคฃเคฏ เคฒे เคธเค•े।

Read More